Türkiye'nin bütçe açığı kaygı verici boyutlarda mı?

04 Ağustos 2017 08:10
Türkiye'nin bütçe açığı kaygı verici boyutlarda mı?

Bütçe, 2017 yılının ilk 6 ayında 25,2 milyar TL ile bu periyod için tarihi düzeyde açık verdi. Bu açığı kapatmak adına devletin kasası olan Hazine'nin borçlanması küresel ekonomik kriz dönemi sonrası en yüksek seviyeye ulaştı. Peki bütçe açığının kaygı verici boyutlara geldiğini söyleyebilir miyiz? Özge Özdemir'in haberi.

Özge Özdemir

BBC Türkçe

Kamu mali disiplini, uzun yıllardır Türkiye ekonomisinin en güçlü yönlerinden biri oldu.

Geçen yılki darbe girişiminin ardından hükümetin aldığı önlemler kapsamında mali teşvikler ile kamu harcamalarının artırılması ise son dönemde bütçe görünümünde bozulmaya yol açtı.

Haziran ayında bütçe dengesinin negatife döndüğü ve bütçe açığının 13,7 milyar TL olduğu görüldü.

Bir önceki yılın Haziran ayında ise bütçe 7,9 milyar TL açık vermişti.

Ocak-Haziran dönemine ilişkin bütçe açığı ise 25,2 milyar TL ile önceki yılların ilk 6 aylık dönemleriyle karşılaştırıldığında tarihi bir rekora işaret ediyor.

Maliye Bakanı Naci Ağbal, yılın ilk 6 ayına dair bütçe gerçekleşmeleriyle ilgili olarak Haziran ayında yaptığı basın toplantısında bütçe açığının 2017 yılında hedeflendiğinden yüksek olabileceğini söyledi.

Hükümet 2017 yılı için bütçe açığı hedefini 46,9 milyar TL olarak açıklamıştı.

2016 yılında ise bütçe açığı 29,3 milyar TL olmuştu.

Sosyal güvenlik prim etkisi

Bütçe açığının bu yılın ilk yarısında bu kadar yükselmesinde hangi etmenler rol oynadı?

Garanti Yatırım'ın raporunda yılın ilk yarısında bütçe performansının beklentilerin üzerinde bozulmasında yılın son çeyreğine ötelenen sosyal güvenlik prim ödemelerinin etkili olduğunu vurguluyor.

Bu etki ise şirketlerin yılın birinci çeyreğinde ödemesi gereken sosyal güvenlik prim ödemelerinin, yılın son çeyreğine ertelenmesi yüzünden ortaya çıktı.

Ancak rapor 6 milyar TL civarında olan bu etki dışlandığında bile bütçe performansının kötüleştiğini belirtiyor; buna sebep olarak da vergi gelirlerindeki hız kaybı ile sınırlı özelleştirme geliri katkısı gösteriliyor.

İstihdamı desteklemek için atılan adımlar

Merkezi İngiltere'de bulunan BlueBay portföy yönetimi şirketinin gelişmekte olan piyasalar masasından Timothy Ash ise bütçe görünümündeki bozulmanın nedenlerini şu şekilde sıralıyor:

Darbe girişiminin ardından ekonominin yavaşlayacağı endişesi yüzünden mali politikalarda gevşemeye gidilmesi ve harcamaların artması Turizm gibi sıkıntıda olan sektörlere hükümetin destek programları açıklaması İstihdamı desteklemek için açıklanan programlar Tüketim üzerinden alınan vergilerde indirime gidilmesi

Hazine'nin yasal borçlanma limitinde artış olabilir

Bütçe açığında yaşanan bu tablo, devletin kasası niteliğini taşıyan Hazine'nin de daha fazla borçlanmasına yol açıyor.

Hazine 2017'nin ilk altı ayında 46 milyar 473 milyon TL borçlandı.

Toplam İç Borç Çevirme Oranı: İlgili dönemde (ay, yıl) iç borçlanmanın, iç borç ödemelerine bölünmesiyle elde edilen orandır.

Bu da eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez'in yaptığı hesaplamalara göre 2017 yılı için yaklaşık 47,5 milyar TL olan yasal borçlanma limitine çok yakın bir rakam.

Hazine'nin bir dönemde yaptığı iç borçlanma toplamını aynı dönemde yaptığı iç borç ödemeleri toplamına böldüğümüzde bulduğumuz toplam iç borç çevirme oranı ise yüzde 114,3 oranı ile 2003'ten beri en yüksek seviyesine çıktı.

Reuters anketi: 2017 büyüme oranı hükümetin hedefinin altında kalacak FT: Türkiye'de teşvik paketi ekonomiyi canlandırdı fakat bu kalıcı mı?

Bu yüzden ekonomiden sorumlu Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek, geçtiğimiz günlerde çeşitli basın kuruluşlarına yaptığı açıklamalarda "Meclis'e gidip ilave borçlanma yetkisi istememiz gerekecek" ifadesini kullandı.

"Bütçe Kanunu'nda öngördüğümüzden daha fazla borçlanacağız. Bugün itibarıyla net olarak borçlanma limiti içinde kalamayacağımız görünüyor" diyen Şimşek, bunda bütçe açığının ve savunma harcamalarının artmasının rol oynadığını söyledi.

Böylece bütün dünyada finansal krizin yaşandığı 2009 yılından beri ilk defa Türkiye'de Hazine'nin borçlanma limitinin yükseltilmesi konusunda bir adım atılabilir.

'AB ülkelerinin kıskanacağı oranlar'

Peki Hazine'nin daha fazla borçlanmasında rol oynayan bütçe açığının korkutucu boyutlara vardığını söyleyebilir miyiz?

Konuştuğumuz ekonomistler ve piyasa analistlerine göre yanıt, "Hayır".

15 Temmuz darbe girişimi: Türkiye ekonomisinin kısa süren 'kötü rüyası' Almanya'nın yatırım ve seyahat uyarıları Türkiye ekonomisini nasıl etkiler? Maastricht Kriterleri : Halihazırda AB'ye üye devletlerin Ekonomik ve Parasal Birlik (EPB) alanına dahil olabilmek için yerine getirmeleri gereken kriterler. AB tanımlı borç stoku: Avrupa Birliği bünyesinde ekonomik ve parasal birliğe geçişin ön koşulu olan "Maastricht Kriterleri" çerçevesinde hesaplanmakta olan borç stoku verisidir.

BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan BlueBay portföy yönetimi şirketinden Timothy Ash, AKP'nin (Adalet ve Kalkınma Partisi) iktidarda olduğu 15 yıldır bu konuda ihtiyatlı davrandığını söylüyor.

Ash, hükümetin şimdiye kadar çok düşük oranlarda bütçe açığı verdiğini vurgulayarak kamu borcunun gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranının 2000'li yıllarda görülen yüzde 90'lardan yüzde 30'lara kadar düştüğünü belirtiyor:

"Şu an mali politikada gevşemeye giderken bile bütçe açığının GSYH'ya oranı, hedeflenen yüzde 1,6'dan belki de yüzde 2,5-3'e kadar yükselecek.

"Önümüzdeki iki yıl boyunca açığın arttığını ve kamu borcunun yükseldiğini görebiliriz, ama yine de Maastricht kriterlerinin çok altında kalacaklardır.

"Kamu borcu ise Avrupa Birliği (AB) ortalamasının yarısından daha aşağıda, bu da birçok AB ülkesinin kıskanmasına yol açıyor.

"Türkiye'nin kamu borcunın GSYH'ya oranı Lüksemburg, Bulgaristan ve Estonya dışındaki tüm AB ülkelerinden çok daha iyi. AB'de bu oran yüzde 85."

Türkiye'nin bütçe açığı/GSYH oranı 2016 yılında yüzde 1,1 olmuştu. Bu konudaki Maastricht kriteri ise yüzde 3.

Türkiye'nin AB Tanımlı Borç/GSYH oranı ise 2016 yılında Maastricht kriteri olan yüzde 60'ın altında, yüzde 28,3 düzeyinde gerçekleşti.

'Gevşetici yönde alan var'

Son verileri BBC Türkçe için yorumlayan Londra merkezli araştırma şirketi Capital Economics'ten kıdemli gelişen piyasalar ekonomisti William Jackson da bütçe açığının alarm veren seviyelere ulaşmadığı görüşünde.

Bütçe açığının GSYH'ya oranının halen çok düşük olduğunu vurgulayan Jackson, Nisan ayında düzenlenen referandum öncesi hükümetin destek toplamak amacıyla mali politikada gevşemeye gittiğini, ancak harcamaların son zamanlarda yavaşladığını aktarıyor.

Bu yüzden tahvil yatırımcılarının henüz bu durumdan etkilenecek bir pozisyonda olmadığını da sözlerine ekliyor.

Garanti Yatırım da yayımladığı raporunda kamu maliyesinde gevşetici yönde kullanılabilecek halen bir alan olduğu aktarıyor.

Raporda ayrıca "Sürdürülebilir ekonomik performans için kritik önemde olan kamu maliyesinde gerçekleşen gevşemenin sınırlı tutulması gerekiyor" uyarısında da bulunuluyor.

Okuyucu Yorumları0 yorum

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan Mynet.com sorumlu tutulamaz.

Mynet'te anlık olarak en çok
izlenen hisseler

Hisse Adı İzleyen Kişi
BBC Türkçe
TAKİP ET
MOBİL'DE FİNANS

İ.M.K.B endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, Uluslararası parite ve verileri eşanlı olarak verilmektedir. İMKB isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. İMKB ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen İMKB'ye ait olup, tekrar yayınlanamaz.

SPK'nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı:
"Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir."

İletişim Kurumsal Yardım Üyelik Site Haritası

Copyright © MYNET A.Ş. Telif Hakları MYNET A.Ş.'ye Aittir

Mynet Finans Mobil Uygulaması

Finans Gündemini Anlık Yakalayın