FİNANS
Dr. Mehmet Bulut
Çalışma Hayatı
09 Mayıs 2018 14:10

Yetim Aylığı Alırken Dikkat!.. Ayrıntıları Kaçırmayın

İşçinin ölümü halinde geride kalan çocuklara halk arasında yetim aylığı olarak adlandırılan ölüm aylığı bağlanıyor. Ancak bazı şartlarla…    

 

Mynet Finans okurlarımızdan Yasemin Hanım gönderdiği e-postasında bir ay önce işçi olarak çalışan babalarının vefat ettiğini, annelerini de daha önce kaybettiklerini, şimdi iki kardeş kaldıklarını söylüyor ve yetim aylığı alıp alamayacaklarını soruyor.

 

Gerek sosyal güvenlik mevzuatında gerekse de iş mevzuatında işçinin ölümü halinde hak sahiplerine tanınmış bazı haklar var. Bunlardan birisi de halk arasında yetim aylığı olarak bilinen çocuklara bağlanan ölüm aylığı.

 

Yasemin Hanım sorusunda babasının çalışma süresinden, kendisinin ve kardeşinin evlilik veya çalışma durumundan bahsetmemiş. Bu sebeple soruya genel bir cevap vermeye çalışacağım. Ayrıca 2018 Mart ayında bu konuda önemli bir kanun değişikliği yapıldı. Buna da değineceğim. 

 

900 Gün Prim Gerekli

 

Ölüm aylığına hak kazanılabilmesi için süre ve prim şartları var. Şayet ölen işçi en az 5 yıldan beri sigortalıysa ve toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmişse ölüm aylığına hak kazanılıyor. Aksi halde ne yazık ki aylık bağlanmıyor.

 

Ancak işçi başına gelen bir iş kazası nedeniyle ölmüşse bu durumda hak sahiplerine ölüm aylığı değil ölüm geliri bağlanıyor. Ölüm gelirinin en önemli özelliği herhangi bir prim ödeme veya sigorta süresi şartının olmaması. Yani işçi için bir gün dahi prim ödenmişse hak sahipleri ölüm gelirine hak kazanıyor.

 

Erkek Çocukta Yaş Sınırı Var

 

Erkek çocuklara yetim aylığı bağlanabilmesi için bazı şartlar var.

 

-Çocuk 18 yaşından küçük olmalı. Bu yaş koşulu, orta öğrenim yapılıyorsa 20’ye, yükseköğrenim yapılıyorsa 25’e çıkar. Bu yaşlar doldurulunca aylık kesilir.

 

-Çalışmıyor olması gerekir. Eğer çalışmaya başlarsa aylık kesilir. Ancak, bu yıl Mart ayında yapılan değişiklikle bu şartta önemli bir değişiklik yapıldı. Buna göre hak sahibi çocuklardan 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların, 4/a kapsamında (yani işçi olarak) çalışmaları halinde yetim aylığı kesilmeyecek. 

 

-Kendi sigortalılığı nedeniyle SGK’dan gelir veya aylık bağlanmamış olması gerekir.

 

Kız Çocuk Evlenirse Aylık Kesilir

 

Kız çocuklarda da aylık bağlanması için bazı şartlar var. Ancak kız çocuklarda erkeklerde olduğu gibi yaş şartı yok. Yani sayacağımız şartları taşıdıkları sürece aylık almaya devam ederler.

-Çalışmıyor olması gerekir. Ancak yukarıda bahsettiğimiz yaş hadlerinde (lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların) 4/a kapsamında (yani işçi olarak) çalışılması halinde yetim aylığı kesilmeyecek. 

 

-Kendi sigortalılığı nedeniyle SGK’dan gelir veya aylık bağlanmamış olması gerekir.

 

-Evli olmamaları gerekir. 

 

Eğer kız çocukları evlenirlerse veya resmi nikah olmadan birisiyle aile hayatı yaşadıkları tespit edilirse yetim aylıkları kesilir. Bu sebeple kız çocukların SGK’dan haksız yere aylık almamaya dikkat etmeleri gerekiyor. Aksi halde haksız olarak aldıkları aylıkları faiziyle geri ödemeleri gerekiyor.

 

Malul Çocukta Yaş Şartı Yok

 

Eğer yetim kalan çocuğun %60 oranında çalışma gücü kaybı olduğuna dair raporu varsa yetim aylığı bağlanmasında yaş ve evli olmama şartı aranmıyor. Yani malul bir kız çocuk evlense bile aylığı kesilmiyor.

Bunun yanında malul çocuklar çalışmaya başlarlarsa veya SGK tarafından kendi çalışması nedeniyle gelir veya aylık bağlanırsa yetim aylığı kesiliyor.

 

Aylık Yoksa Toptan Ödeme Var

 

Eğer yetim aylığı bağlanması için gerekli olan 5 yıllık sigortalılık süresi ve 900 gün prim yatırma şartları sağlanmamışsa çocukların başka bir hakları var.

 

Bu durumda işçinin kendi adına bildirilen malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri güncellenerek çocuklara toplu olarak ödeniyor. İşte yapılan bu ödemeye ölüm toptan ödemesi deniyor.

 

Kıdem Tazminatını Unutmayın

 

Ölen işçinin hak sahiplerinin almaları mümkün olan ancak çoğu zaman ihmal edilen bir ödeme de kıdem tazminatı. Eğer ölen işçinin işyerinde bir yıldan fazla çalışması varsa hak sahipleri işverenden kıdem tazminatı da alabilir.

 

Sorularınız için: mehmet.bulut79@mynet.com  

 

Döviz Çevirici

Finansal datalar forex tarafından sağlanmaktadır.

Hacim verileri 15 dakika gecikmelidir.

BIST endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, Uluslararası parite ve verileri eşanlı olarak verilmektedir. BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.

SPK'nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı:
"Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir."

İletişim Kurumsal Yardım Üyelik Yasal Uyarı

Copyright © MYNET A.Ş. Telif Hakları MYNET A.Ş.'ye Aittir

Mynet Finans Mobil Uygulaması

Finans Gündemini Anlık Yakalayın