BIST piyasalarının hafta içi belirli saatlerde çalıştığı bilinen bir gerçek. Ancak bazen borsa kapanışının ardından bir sonraki iş günü başlangıcında fiyatlar yükselip alçalır, bazen de ani dalgalanmalar olur. Bu da akıllara insanların borsa kapalıyken hisse senedi alıp alamadığı sorusunu getirir. Oysa bu durumun altında basit bir çalışma prensibi vardır.
İşte borsa açılış ve kapanış fiyatları arasındaki farkın temel nedenleri!
Borsa İstanbul piyasaları genellikle hafta içi her gün 09:40 ile 18:10 saatleri arasında çalışır. Ancak bu süre tamamlandıktan sonra borsa aniden kapanmaz. Çünkü kapanıştan hemen önce borsadaki aktif işlem emirleri toplanır ve algoritma tarafından ortalama bir kapanış fiyatı hesaplanır. Emir defterinde bekleyen işlemler de bu fiyattan tamamlanır. Dolayısıyla çok sayıda işlemin aynı anda tamamlanması açılışta fiyatların aniden fırlayıp düşmesine neden olabilir.
BIST piyasalarında uygulanan çalışma saati kuralları, yatırımcılarının iş günü dışında ve belirli saatlerde hisse alıp satmasını önler. Bunun temelinde yatırımcıyı korumaya yönelik düzenlenen kurallar ve regülasyonlar bulunur. Normalde borsadaki günlük işlemler o gün tamamlanmamışsa kapanış fiyatından hesaplanarak emir defterinden silinir. Ancak tarihli emirler aktif kalmaya devam eder. Dolayısıyla bazen bu işlem emirlerinin etkisiyle kapanış ve açılış fiyatları değişken olabilir.
BIST piyasalarındaki kurumsal ve büyük yatırımcı ağırlığı bazen hisse senedi fiyatını anlık olarak değiştirebilir. Bu tür yatırımcıların o günkü yüklü işlem emirleri sebebiyle kapanışın hemen ardından fiyatlar aniden zıplayabilir veya aşağı inebilir. Çünkü bu yatırımcılar günlük dalgalanmalardan kaçınmak için bazen gün sonu işlem yapmayı tercih eder.
Gün içi işlem yapan yatırımcılar borsa kapanışından sonra pozisyonlarının risk altında kalmasını istemeyebilirler. Dolayısıyla "margin call" gibi teminat emirleriyle günlük pozisyonlarını kapanışa yakın bir saatte tamamlayabilirler. Bu işlemler sıklaşırsa fiyatların değişmesi sonucu diğer yatırımcılar da panikle işlem yapabilir ve bu da açılış-kapanış fiyatları arası derinliği artırabilir.
Aracı kurumların sunduğu çeşitli yapay zekâ destekli yatırım botları, bazen borsa kapanışından hemen önce devreye girer. Bu süreçte piyasadaki fiyat farkından kâr etmek için sisteme binlerce emir yüklenebilir. Eğer robotlar eş zamanlı ve agresif şekilde kullanılırsa fiyatlarda ani değişiklikler olabilir.
BIST piyasaları kapansa da aslında tamamen uyumaz. Çünkü borsada işlem gören hisseler veya şirketler hakkındaki haberler devam eder. Borsa kapanışına veya açılışına yakın saatlerde bir şirket hakkında önemli gelişme yaşanması, yatırımcıların ani tepki vermesine yol açabilir. Dolayısıyla piyasa kapanışı sonrasındaki fiyatlarda önemli faaliyet raporları, mali kurum bültenleri veya global haberler etkili olabilir.
BIST kapalı olsa da ABD, Asya ve Avrupa borsaları işlem görmeye devam eder. Dolayısıyla bu piyasalarda yaşanan sert düşüşler veya ani yükselişler sonucu piyasa açılışında tepki niteliğinde bir hareket doğabilir. Bu da kapanış ve satış fiyatları arası farkın temeli olabilir.
BIST piyasaları sabah saat 09:40'ta açıldığında işlemler hemen aktif olmaz. Genellikle 09:55'e kadar yatırımcılardan gelen emirler toplanır ve belirli bir fiyat ortalaması çıkarılır. Buna da "teorik eşleşme fiyatı" adı verilir. Gece boyunca biriken ve sabah ilk etapta girilen taleplerin bu seansta tek bir fiyattan eşleşmesi, hisselerin önceki gün kapanışına göre çok farklı bir seviyeden güne başlamasına neden olabilir.
markasıdır.
Haber Gönder
