Getiri Eğrisi Tersine Dönerse Ekonomide Ne Olur?

Önce kısa bir özet: Normalde işler nasıl yürür?

Normal işleyen bir ekonomide uzun vadeli tahvillerin faizi yüksek olur. Yatırımcılar paralarını uzun süre bağladıkları için doğal olarak daha fazla ödül beklerler. Zaman uzadıkça enflasyon ve belirsizlik riski artış gösterir. Bu yüzden 10 yıllık bir borcun faizi, 2 yıllık borcun faizini her zaman geride bırakır. Piyasalarda her şey yolundaysa bu grafik yukarı doğru eğimli bir çizgi izler.

Piyasalarda işler tersine döndüğünde bu mantık tamamen çöker.

Yatırımcılar yakın gelecekten büyük bir endişe duymaya başlarlar. Herkes panikle parasını uzun vadeli ve güvenli devlet tahvillerine yatırır. Bir ürüne talep çok artınca o ürünün getirisi yani faizi hızla düşer. Sonuçta kısa vadeli faizler, uzun vadeli faizlerin üzerine tırmanır. Grafik baş aşağı döner ve finans dünyasında alarm zilleri çalmaya başlar.

Tarihsel veriler bu bozulmanın çok güçlü bir kriz habercisi olduğunu kanıtlıyor.

Özellikle Amerika Birleşik Devletleri piyasalarında bu durum hiç sekmedi. Eğrinin tersine dönmesinden sonraki 12 ila 18 ay içinde mutlaka bir resesyon yaşandı. Yatırımcıların geleceğe dair kolektif karamsarlığı bir nevi kendi kendini gerçekleştiren kehanete dönüşüyor. Bu eğri, küresel ekonominin yaklaşan fırtınadan önceki son çıkış uyarısıdır.

Bankacılık sisteminin temel çalışma mekanizması bu terslikten ölümcül bir darbe alır.

Bankalar normalde kısa vadeli mevduat toplayıp uzun vadeli krediler vererek kâr ederler. Eğri ters döndüğünde bankaların borçlanma maliyeti, dışarıya verdikleri kredinin getirisini aşar. Bu durumda kredi vermek bankalar için kârlı bir iş olmaktan tamamen çıkar.

Kredi bulamayan veya çok yüksek faizle karşılaşan şirketler acil durum planına geçerler.

Yeni fabrika yatırımları, AR-GE çalışmaları ve büyüme projeleri süresiz olarak rafa kaldırılır. İş dünyası nakit parayı korumak için harcamalarını en minimum seviyeye indirir. Ekonomideki üretim ve ticaret hacmi bu kararlarla birlikte hızla daralır.

Bu soyut finansal gösterge çok kısa sürede doğrudan senin hayatını etkilemeye başlar.

Yatırımları durduran ve kârı azalan şirketlerin ilk hamlesi maliyetleri kısmak olur. Bu maliyet kısma operasyonu genellikle toplu işten çıkarmalarla sonuçlanır.

Getiri eğrisindeki bu çöküşü gören merkez bankaları hemen harekete geçmek zorunda kalır.

Merkez bankaları bu sinyali görünce genellikle faiz indirimlerine giderek ekonomiyi canlandırmaya çalışır.