Özellikle 1850’lerden itibaren ekonomi tarihine yön veren en önemli isimlerden biri olan Karl Marx; kapitalizmin işçiyi sömürdüğünü, emeklerin karşılığının tam olarak verilmediğini savundu. Sınıf mücadelesi kavramıyla ekonomiyi sadece para meselesi olmaktan çıkarıp toplumsal bir çatışma alanına taşıdı. Onun fikirleri sadece teoride kalmadı, devrimlere ve rejim değişikliklerine ilham verdi!
Keynes; 1930’lar ve İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemlerde, büyük ekonomik krizlerin ortasında "Piyasa her zaman kendini toparlayamaz!” fikrini savundu. İnsanların harcamaktan korktuğu dönemlerde devletin devreye girip ekonomiyi canlandırması gerektiğini öne sürdü. Kamu harcamaları ve teşviklerin krizden çıkış yolu olabileceğini gösterdi. Bugün devlet destekleri konuşuluyorsa, arkasında büyük ölçüde Keynes vardır diyebiliriz.
Milton Friedman ise “Devlet bu işe fazla karışıyor!” diyen taraftaydı. 1960’lardan 1980’lerin sonuna kadar etkili olduğu dönemlerde, enflasyonun temel sebebinin para politikaları olduğunu savundu ve merkez bankalarının rolünü ön plana çıkardı. Devletin küçülmesi, piyasanın serbest bırakılması gerektiğini dile getirdi. 1980’lerden sonra dünyaya yayılan neoliberal politikaların fikir altyapısını kurdu.
Henry Ford ekonomist değildi ama 1910’lardan 1920’lerin sonuna kadar ekonomiyi kökten değiştirdi. Seri üretim ve bant sistemi sayesinde maliyetleri düşürdü, ürünleri daha ulaşılabilir hale getirdi. Bu sayede otomobil lüks olmaktan çıkıp kitlesel bir tüketim ürünü oldu. Bugün seri üretim mantığıyla çalışan her sektörde onun izi var diyebiliriz.
David Ricardo, ülkelerin neden ticaret yapması gerektiğini basit ama etkili bir şekilde anlattı. Özellikle özellikle 1810 - 1820 arası etkili olduğu dönemde; her ülkenin her şeyi üretmeye çalışmasının mantıksız olduğunu, herkesin en iyi olduğu alana odaklanmasının daha kazançlı olacağını söyledi. Bu fikir, küresel ticaretin temel mantığını oluşturdu. Bugün ithalat - ihracat dengeleri hala onun teorileriyle açıklanıyor.
Alan Greenspan, özellikle 1987 - 2006 yılları arasında dünyadaki en güçlü ekonomistlerden biriydi. ABD Merkez Bankası’nın başındayken aldığı faiz kararları sadece Amerika’yı değil tüm dünyayı etkiledi. Tek bir açıklaması bile piyasaları sarsabiliyordu. Küresel finans sisteminin ne kadar kırılgan olduğunu onun döneminde net şekilde gördük!
Muhammad Yunus, “Parası olmayan insana kimse kredi vermez!” algısını yıktı. Mikro kredi sistemiyle küçük paraların büyük değişimler yaratabileceğini gösterdi. Düşük gelirli olmanın bireysel değil sistemsel bir sorun olduğunu ortaya koydu. Ekonomiye sosyal sorumluluk boyutu kazandırdı. Etkili olduğu dönem: 1970’lerden günümüze.
Schumpeter, ekonominin durağan değil sürekli yıkılıp yeniden kurulan bir yapı olduğunu savundu. “Yaratıcı yıkım” kavramıyla yeniliklerin eski düzenleri yok ederek ilerleme sağladığını kanıtladı. Bugün teknoloji devrimleri ve start-up kültürü onun fikirleriyle ortaya çıktı diyebiliriz. 1910’lardan 1940’lara kadar etkili olan Schumpeter, değişimin ekonomideki doğasını tanımlayan isimdir.
Christine Lagarde, ekonomik kararların sadece teorilerle değil güçlü yöneticilerle şekillendiğini gösterdi. IMF ve Avrupa Merkez Bankası gibi dev kurumların başındayken kriz dönemlerinde (özellikle 2008 küresel krizinde) kritik kararlar aldı. Aldığı her karar milyonlarca insanın hayatını doğrudan etkiledi.
markasıdır.
Haber Gönder
