Aşağıdaki kavramları gerçekten kavradığında, para karmaşık olmaktan çıkar. Ne yaptığını bilerek karar almaya başlarsın. Haydi başlayalım!
Gelir, belirli bir zaman aralığında kazandığın tüm paradır. Sadece maaşı düşünme ama bunun yanında freelance işler, ek kazançlar, primler ve varsa kira geliri de buna dahil. Brüt gelirle net gelir arasındaki farkı bilmen gerekir zira harcayabildiğin para nettir. Gelirin düzenli mi düzensiz mi olduğu planlama şeklini doğrudan etkiler. Geliri süreklilik olarak da düşünmelisin. Finansal okuryazarlık burada başlıyor.
Gider, paranın senden çıktığı her nokta. Kira ve faturalar kadar kahveler, market alışverişleri ve dijital abonelikler de giderdir. Sabit giderlerin her ay aynıdır, değişken giderlerin oynaktır. Bu ikisini ayırmadan kontrol sağlayamazsın. Giderler görünmez kaldıkça para hızlı erir. Bu kavram netleşmeden tasarruf etmeyi boşuna bekleme.
Bütçe, gelirini ve giderini planlı şekilde eşleştirmen anlamına geliyor. Ay başında yapılan bir yol haritası da diyebiliriz. Gelirinden fazla harcıyorsan sistem açık verir. Bütçe de bu açığı erken fark etmeni sağlar. Plansız para genelde kontrolsüz harcanır. Bütçe seni kısıtlamaz, yönlendirir. Kararları önceden almanı sağlar. Otomatik olarak da parayı sen yönetmeye başlarsın.
Tasarruf, gelirin harcanmayan ve bilinçli olarak ayrılan kısmı. Ay sonunda kalan para tasarruf olmuyor. Küçük tutarlar bile düzenli olduğunda anlam kazanır. Tasarruf alışkanlığın yoksa gelir artsa bile rahatlayamazsın. Zira harcama da artar. Tasarruf, gelecekteki sen için bugünden ayrılan paradır.
Birikim, zaman içinde üst üste eklenen tasarrufların toplamı. Genelde güven, hedef ya da özgürlük için yapılır. Günlük harcamaya karışmaması gerekmekte. Birikim ile harcama parasını karıştırdığında disiplin de bozulur. Ama en önemlisi birikim büyüdükçe stres azalır. Fazlasıyla sabır ve irade gerektirir.
Enflasyon, paran yerinde dururken satın alma gücünün azalması anlamına geliyor. Aynı parayla zamanla daha az şey alırsın. Bu yüzden sadece para biriktirmek yeterli değil. Enflasyon, birikimini neden değerlendirmen gerektiğini gösterir. Uzun vadede en büyük görünmez kayıptır. Enflasyonu bilmezsen paranı koruyamazsın.
Faiz, paranın kullanım bedeli. Borç alırken ödediğin faiz senin için maliyettir. Birikiminden kazandığın faiz ise getiridir. Aynı kavram iki farklı yönde çalışır. Faiz oranı, vade ve bileşik etki çok önemli. Küçük oranlar uzun vadede büyük fark yaratır. Faizi hesaplamadan borçlanırsan pahalıya patlar.
Borç, gelecekte kazanacağın parayı bugünden harcamandır. Bu yüzden dikkatli yönetmen gerekmekte. Kısa vadeli ve planlı borç kontrol edilebilir. Uzun vadeli ve kontrolsüz borç baskı yaratır. Asgari ödeme yaklaşımı borcu büyütür. Borcun toplam maliyeti ana paradan daha önemli. Borç başlı başına kötü değil ancak yönetilmezse tehlikeli hale gelir.
Yatırım, paranı değerini artırma amacıyla kullanman demek. Parayı çalıştırma fikrine dayanır. Ancak her yatırım kazanç getirmez. Risk ve getiri birlikte değerlendirilmelidir. Kısa vadeli kazanç beklentisi seni hataya sürükler. Bilgi olmadan yapılan yatırım spekülasyona dönüşür. Yatırım sabır ve disiplin ister. Anlamadığın şeye para koymaman gerekir, unutmamalısın.
Finansal okuryazarlık, bu kavramları birlikte kullanabilme becerin. Gelirin bütçeyi, bütçen tasarrufu, tasarrufun birikimi oluşturur. Enflasyon ve faiz bu sistemi etkiler. Borç ve yatırım denge ister. Finansal okuryazarlık ezberle olmaz, esasında bağlantı kurabilmekten geçer.
markasıdır.
Haber Gönder
