Günümüz roket hızında artan market ve pazar fiyatları düşünüldüğünde, çöpe giden her gıda hem emekte hem enerjide hem de ekonomide ciddi kayıp yaratıyor. Peki bu kayıp totale vurulduğunda gerçekten bütçemize nasıl zarar veriyor?
Mutfakta çöpe giden gıdaların ekonomiye olan etkisi genellikle gözden kaçar. “Nasıl olsa bozuldu” ya da “Yenisini alırız” diyerek atılan gıdalar, arka planda çok aşamalı bir gider kalemi oluşturur. Bir demet maydanozu, tarihi geçen bir yoğurdu ya da tabakta fazla kalan yemeği attığınızda sadece o gıdayı israf etmiş olmazsınız. Aynı zamanda malzemeleri satın almak, eve getirmek ve pişirme için harcadığınız parayı, enerjiyi, emeği de israf edersiniz. Bu tür ufak görünen giderleri birlikte değerlendirmek, gıda israfının şok edici zararı ortaya koyabilir.
Evde israf edilen ürünler, genellikle fazla alındığı için bozulan gıdalar. Bunların başında taze tüketilmesi gereken sebze meyveler geliyor. Bu tür ürünler pazardan ya da marketten yüklü miktarda alınsa da zamanında tüketilmediğinden çabuk çürüyor. Haliyle günün sonunda soluğu çöp kutusunda alıyor. Ayrıca her öğün taze ekmek tüketme alışkanlığı, ekmek israfının artmasına yol açıyor. Doğru muhafaza koşullarını bilmemek ve son kullanma tarihi ile tavsiye edilen tüketim tarihini karıştırmak da israfın ekonomik etkisini derinleştiriyor.
Gıda israfının en riskli ayağını marketlerdeki çoklu indirim tuzakları oluşturuyor. Bu tür kampanyalar ilk başta mantıklı görünse de aslında sadece anlık harcama refleksini tetikliyor. Üstelik nadiren gerçekten avantajlı oluyor. Tüketiciyi normalde ihtiyacı olandan fazlasını satın almaya iten kampanyalar, dolaplarda ihtiyaç fazlası ürün birikimine neden oluyor. Haliyle zamanında tüketilmediği için bozulan gıda miktarı ile bunlara harcanan meblağ da doğru orantılı şekilde artıyor. Plansız çıkılan ve indirim yanılgısıyla yapılan her alışveriş, ay sonu geldiğinde ev ekonomisini önemli ölçüde sarsıyor.
Ev ekonomisi hesaplamada en belirleyici olan market fişleri ve pazar harcamaları. Ancak bir yemek çöpe gittiği zaman ona harcanan yakıt ve zaman gözden kaçırılıyor. Dolayısıyla gıda israfının gerçek etkisini anlamak için bu tür görünmez maliyetleri hesaba dahil etmek gerekiyor. Fakat Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) Gıda İsrafı Endeksi; Türkiye’de, ortalama 4 kişilik bir ailenin mutfağa giren ürünlerin yaklaşık %15-%20’sini çöpe attığını gösteriyor.
Bu durum asgari ücret ve ortalama maaş üzerinden yıllık olarak hesaplandığında ise; bir aylık kira bedeline, hatta yıllık yakıt masrafına denk gelebiliyor. Üstelik çöpe giden bu kaynağı yatırımlara veya ihtiyaçlara yönlendirememenin getirdiği zarar da sızıntıyı artırıyor.
İyi yönetilemeyen mutfak giderleri, kişi başı geliri önemli ölçüde düşürüyor. Mutfakta atılan yanlış adımlar, her ay maaşın belirli miktarını çöpe atmakla sonuçlanıyor. Oysa finansal okuryazarlıkta kazanılacak farkındalık sayesinde bu tür giderler kolayca önlenebiliyor:
Mutfakta gıda israfını önlemekle başlayacak tasarruf yolculuğu, etkili bir finansal başarıdır. Küçük görünse de bütçeyi fazlasıyla zorlayan görünmez giderleri kısmak, ay sonu elinize kalan nakit miktarında ciddi artışa neden olabilir. Bu ek kaynağı gerçek ihtiyaçlara yönlendirmek veya tasarruf hesabına aktarmak ise enflasyona karşı etkili bir korunma biçimine dönüşebilir. Üstelik sürdürülebilir yaşam alışkanlıkları kazanmanıza yardımcı olarak gezegen üzerindeki karbon yükünü de düşürebilir.
markasıdır.
Haber Gönder
