Finans piyasalarında çok sayıda yatırımcının düşmesini beklediği bir hissede bazen tam tersine sert yükselişler başlar. “Short squeeze” olarak adlandırılan bu hareketin arkasında, genel olarak yatırımcı psikolojisi ve piyasadaki satış baskısı yer alır.
Peki short squeeze tam olarak ne anlama gelir ve piyasa hareketleri nasıl şekillenir?
İngilizce "short squeeze" olarak bilinen kavram, Türkçe'de "kısa sıkışma" anlamına gelir. Bu durum, fiyatların düşeceğini öngörerek ilgili hissede açılan satış pozisyonlarını tanımlar. Ancak piyasalarda sıklıkla yaşanan bir diğer durum da hissede düşüş beklentisiyle açılmış çok sayıda kısa pozisyon bulunurken fiyatın beklenenin aksine hızla yükselmesidir. Bu ani ivmelenme sonucu kısa pozisyondaki yatırımcıların zararı büyüyebilir ve bazı yatırımcılar, zararı sınırlandırmak için hisseyi tekrar satın almayı tercih edebilir.
Short squeeze'i anlamak için önce finans piyasalarında sık kullanılan bir diğer kavram olan "short selling" yani "açığa satış" pozisyonunu açıklamak gerekir. Açığa satışta yatırımcı, sahip olmadığı bir hisseyi genellikle ödünç alarak piyasada satar. Bu noktada fiyatlarda düşüş beklentisi vardır. Eğer fiyat beklendiği gibi gerilerse, yatırımcı hisseyi daha düşük seviyeden geri alır. Böylece ödünç aldığı hisseleri iade ederek aradaki fiyat farkından kâr elde etmeyi hedefler.
Örnek vermek gerekirse; bir yatırımcı 100 TL seviyesindeki hissenin düşeceğini düşünür ve bu seviyeden "kısa" yani satış pozisyona girer. Fiyat 80 TL'ye gerilerse hisseyi daha düşük fiyattan geri alarak işlemi kârla kapatabilir. Ancak fiyat 100 TL'nin üzerine çıkarsa, aynı hisseyi geri almak için başlangıç tutarından daha fazlasını ödemesi gerekir. Bu da yatırımcı açısından normal hisse alımından daha riskli olabilir. Çünkü normal hisse alımında yatırımcının kaybı, sadece yatırdığı tutarla sınırlıyken kısa pozisyonda fiyatların ne kadar yükseleceği bilinmediğinden potansiyel zarar da hızla artabilir.
Bir hissede çok sayıda yatırımcı düşüş beklentisiyle pozisyon almışken, şirket beklenenden iyi bir fiyatlama yaşarsa piyasada güçlü alımlar başlayabilir. Fiyat yükseldikçe kısa pozisyon sahipleri zarar etmeye başlar ve bir noktada bazı yatırımcılar için pozisyonu zararla kapama durumu söz konusu olur. Fakat kısa pozisyonu kapatmanın yolu hisse satmak değil, daha önce satılan hisseleri tekrar satın almaktır. Aynı anda çok sayıda yatırımcının geri alıma yönelmesi, piyasadaki talebi artıracağından fiyatlar daha da yukarı taşınabilir.
Normal bir hisse senedinde fiyat yükselirken alıcıların büyük bölümü, hissenin gelecekte daha değerli olacağını düşünüp pozisyon açmıştır. Short squeeze sırasında ise daha önce hissenin düşeceğini düşünerek satış yapan yatırımcılar pozisyon kapatır. Bu yatırımcıların ilk gruptan farkı, fiyat yükselişi değil de mevcut zararı kapatmaktır. Bunun için de tekrar satın alım yapmaları gerekir.
Piyasada satılmaya hazır hisse senedi miktarı sınırlıyken alım talebi hızla yükselirse fiyat hareketleri normalden daha sert olabilir. Fiyat arttıkça kısa pozisyonların kapanması, yeni alımların gelmesine neden olur ve kısa süre içinde büyük fiyat değişimleri gözlenebilir.
Bir hissede açığa satılmış fakat henüz kapatılmamış hisselerin miktarı “short interest” verisiyle takip edilir. Bu verinin yüksek olması, piyasada hissenin düşmesini bekleyen yatırımcı sayısının da fazla olduğunu gösterir. Bu noktada takip edilen bir diğer gösterge ise “days to cover” oranıdır. Bu oran, mevcut kısa pozisyonların ortalama kaç işlem gününde kapatılabileceğine dair fikir verdiği için önemlidir.
Fakat short interest verisinin tek başına yüksek olması, piyasada gerçekten short squeeze hareketi yaşanacağını göstermez. Bazen bir hissede uzun süre yüksek miktarda kısa pozisyon olmasına rağmen fiyatlar yükselmeyebilir. Fiyatlardaki esas belirleyici göstergelerin başında arz-talep dengesi gelir.
Kısa pozisyonlar teminat gerektirebildiği için fiyat yatırımcı aleyhine hareket ederse hesabın teminat durumu da etkilenir. Zarar büyürse yatırımcının ek para veya menkul kıymet yatırması gerekebilir. “Margin call” olarak adlandırılan bu durum sağlanmazsa, yani yatırımcı gerekli teminatı ödeyemezse, elindeki açık pozisyonu planladığından daha erken kapatmak zorunda kalabilir. Kısa pozisyonun kapanması ise yeniden hisse satın alımı anlamına geldiğinden zaten yükselmekte olan hissede yeni bir alım kaynağı ortaya çıkabilir.
Genellikle bir hisse senedi fiyatının, short squeeze nedeniyle hızla arttığı durumlarda, şirket değerinin de aynı hızla iyileştiği düşünülür. Fakat genellikle şirketin gelirleri, kârlılığı, borçluluğu veya büyüme beklentileri birkaç gün içinde ve hisse fiyatlarına kıyasla çok daha küçük hareketlerle gerçekleşir. Yani, kısa pozisyon sahiplerinin geri alım yapması, her zaman şirket değerinin de aynı şekilde arttığını göstermez.
Short squeeze'i besleyen alımlar elbette sonsuza kadar sürmez. Kısa pozisyonların önemli bir bölümü kapandığında zorunlu veya zarar sınırlama amacıyla yapılan geri alım miktarı azalır ve fiyatlar dengeye oturur. Bu aşamadan sonra arz-talep dengesine uygun hareketler gözlenir. Eğer fiyatlar şirketin finansal göstergelerinden çok uzaklaşmışsa kâr satışları veya yeni satış emirleri ile fiyatlar geri çekilebilir. Dolayısıyla short squeeze nedeniyle yaşanan yükselişin ardından benzer şekilde sert düşüşler de gelebilir.
Short squeeze'in en riskli taraflarından biri fiyat hareketinin hızıdır. Bir hisse birkaç gün içinde çok yüksek oranlarda değer kazandığında fırsatı kaçırma korkusu (FOMO), yeni yatırımcıların da piyasaya girmesine neden olabilir. Ancak bu esnada fiyat zaten büyük ölçüde tepe noktasına ulaşmış olabilir. Böylece hisse fiyatlamasını yukarı taşıyan önemli bir talep kaynağı ortadan kalkabilir ve yeni giren yatırımcılar için risk oluşabilir.
Finans piyasalarında hiçbir hareketin sonucu kesin değildir. Short squeeze güçlü ve hızlı yükselişler yaratabildiği gibi piyasa hareketi aynı şekilde tersine de dönebilir. Bu nedenle tek bir göstergeye veya kısa vadeli fiyat hareketine güvenmek yerine riskleri ve şirketin temel durumunu birlikte değerlendirmek gerekir.
markasıdır.
Haber Gönder
