Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa’ya taşınmasını sağlayan anlaşmanın 2025’in başında sona ermesi, kıtanın doğal gaz ticaretinde yeni bir dönemin başlamasına neden oldu. Bu süreçte LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) ithalatının yoğunlaştığı Kuzeybatı Avrupa ile Orta ve Doğu Avrupa arasında belirgin fiyat farklılıkları ortaya çıktı.
Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsünün (OIES) raporuna göre, Avrupa’da uzun süre birbirine yakın hareket eden doğal gaz fiyatları, Rusya’nın Ukrayna hattı üzerinden Avrupa’ya gaz sevkiyatını durdurmasının ardından yeniden ayrıştı. LNG giriş noktalarına yakın ülkeler daha düşük maliyetlerle gaz temin ederken, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde fiyatlar kalıcı şekilde daha yüksek seviyelerde oluşmaya başladı.
LNG ithalatının yoğunlaştığı Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere’deki ticaret merkezlerinde daha düşük fiyatlar görülürken, Almanya’nın doğusundan itibaren Orta ve Doğu Avrupa’daki piyasalarda fiyatlar kademeli olarak yükseldi.
Fransa’daki TRF, Belçika’daki ZTP, Hollanda’daki TTF ve İngiltere’deki NBP merkezleri Avrupa’da en düşük fiyatların oluştuğu noktalar oldu. Almanya’nın THE merkezi bu seviyelerin üzerinde yer alırken, Çekya, Avusturya ve Slovakya’daki ticaret merkezlerinde fiyatlar daha yüksek seviyelere çıktı.
Araştırmada, bu fiyat yapısının LNG’nin büyük ölçüde Kuzeybatı Avrupa limanlarından sisteme girmesi ve gazın buradan doğu yönüne taşınmasından kaynaklandığı belirtildi. Söz konusu eğilimin 2026’nın ilk yarısında da devam ettiği kaydedildi.
Avrupa gaz piyasası, Rus gazındaki azalmaya rağmen işlem hacmi açısından büyümeyi sürdürdü. Avrupa’da ticareti yapılan doğal gaz miktarı 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 16 artarken, fiziksel gaz talebi yüzde 8 yükseldi. Böylece toplam işlem hacmi ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesini geçti.
Raporda, bu gelişmenin Avrupa gaz piyasasının yeni arz düzenine hızlı şekilde uyum sağladığını gösterdiği belirtilerek, “Avrupa’nın ticareti yapılan doğal gaz piyasaları zorlu koşullar karşısında dayanıklılığını kanıtladı.” değerlendirmesine yer verildi.
OIES raporuna göre Hollanda merkezli TTF, Avrupa’nın en büyük doğal gaz ticaret merkezi olma özelliğini korudu.
TTF’de işlem hacmi 2025 yılında yüzde 14 artarken, merkezin toplam işlem hacmi Avrupa’daki diğer sekiz büyük gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaştı. TTF’nin işlem hacmi, İngiltere’deki NBP merkezinin yaklaşık 9 katı, Almanya’daki THE merkezinin yaklaşık 20 katı ve İtalya’daki PSV merkezinin 52 katından fazla oldu.
Avrupa’da gerçekleşen tüm doğal gaz işlemlerinin yüzde 81’i TTF üzerinden yapıldı. LNG ticaretindeki artışla birlikte Kuzey Amerika ve Asya’dan daha fazla piyasa oyuncusu TTF’de işlem gerçekleştirmeye başladı. Ayrıca TTF ile Henry Hub arasındaki fiyat farkına dayalı işlemlerin de giderek yaygınlaştığı ifade edildi.
Raporda öne çıkan bir diğer gelişme ise Belçika’daki ZTP doğal gaz ticaret merkezi oldu. ZTP’de işlem hacmi 2025 yılında yüzde 165’in üzerinde artış gösterdi.
Bu yükselişin, Belçika’nın LNG ithalatındaki artış, İngiltere ve Fransa’dan gelen gaz akışlarının doğuya yönelmesi ve ülkenin Avrupa’nın önemli gaz giriş noktalarından biri haline gelmesiyle bağlantılı olduğu belirtildi.
Buna karşılık Rus gazına daha fazla bağımlı olan Orta Avrupa’daki bazı ticaret merkezlerinde işlem hacimleri geriledi. Slovakya’daki SVOB merkezinde işlem hacmi yüzde 77 azalırken, Çekya’daki VOB merkezinde yaklaşık yüzde 18 düşüş yaşandı.
Raporda, bu gerilemenin temel nedeninin Rus gazı akışının kesilmesinin ardından Avrupa’daki gaz ticaret rotalarının değişmesi olduğu vurgulandı.
markasıdır.
Haber Gönder
Okuyucu Yorumları 0 yorum