Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) kesintilerini, maaşındaki kesintilerden kurtulmak ya da acil nakit ihtiyacını karşılamak için iptal etmek isteyebilirsin. Ancak kesintiyi durdurmadan önce devlet katkısı ve çıkış şartları gibi detayları kontrol etmelisin. Çünkü devlet katkısından faydalanmak için talebini değiştirebilir, belki kesintiyi tamamen sonlandırmadan başka bir sisteme geçebilirsin.
İlk bakışta otomatik katılım da gönüllü BES de aynı şey sanılır. Ancak gönüllü BES ile işveren aracılığıyla dahil olunan otomatik katılım birbirinden tamamen farklıdır. Bu nedenle sistemden çıkış için önce hangi gruba dahil olduğunu bilmen gerekir. Otomatik katılım işveren tarafından başlatıldığından, aynı şekilde işveren tarafından iptal edilir. Gönüllü BES’te ise karar tamamen sana aittir. Bununla birlikte, iki sistemde de emeklilik için en az 10 yıl sistemde kalmış olma ve 56 yaşını doldurmuş olma şartı aranır.
BES sistemine giriş yaptığın ve şirketi bilgilendirdiğin andan itibaren ilk 2 ay içinde cayma hakkın olur. Bu başlangıç döneminde sistemden çıkış yapsan bile herhangi bir maaş kesintisi, stopaj ya da aidat ödemesi ile karşılaşmazsın. 2 ay sonunda istediğin zaman çıkış yapabilsen bile artık cayma kapsamında olmayacağın için ek kesintilerle karşılaşabilirsin.
İlk 2 aylık cayma süresini kaçırırsan, sistemden çıkış yapmak için tercih edeceğin en zararlı dönem, ilk 1-3 yıl arası dönemdir. Çünkü bu aralıkta hem devlet katkıları sıfırlanır hem de ertelenen giriş aidat ödemesi ve stopaj kesintileri gibi kayıplar nedeniyle yatırdığın paranın daha azını alırsın. Bu dönemde BES’ten çıkış yapma, senin için hiç mantıklı bir seçenek olmayabilir.
Emeklilik uygulamasında gördüğün toplam meblağ ile gerçekte eline geçecek tutar birbirinden farklı olabilir. Çünkü ekranda gördüğün rakam; maaştan aktarılan katkı paylarını, fon getirilerini ve devlet tarafından yapılan katkı ödemelerini yansıtır. Sistemden çıktığın zamansa sadece senin ödediğin katkılar ve bunlardan elde ettiğin ek getiri değerlendirilerek hesaplama yapılır. Bu nedenle iptal işlemi öncesinde güncel bilgi formunu ya da tahmini ödeme tutarını istemen gerekir. Böylece eline geçecek net parayı daha doğru tespit edebilirsin.
BES sisteminde standart devlet katkısı oranları %20 olarak belirlenmiş olsa bile, bu katkının ne kadarına hak kazandığın sistemde bulunma sürene göre değişir. Genel olarak yıla göre değişen oranlar şu şekilde özetlenebilir:
Devlet katkısını hak ediş için sistemde en az 3 yıl kalman gerekir. Sonraki hak ediş 6, bir sonraki 10 yıl iken; tam hak ediş için emekliliği bekleme şartı vardır. Buna göre sistemden 5. yıl çıkmakla, 1 yıl daha bekleyip 6. yılda çıkman alacağın katkı payını önemli ölçüde değiştirebilir. Bu nedenle kesintiyi durdurmadan önce sonraki hak ediş tarihine bakarak hareket edersen, BES sisteminden en büyük faydayı da sağlamış olursun.
Otomatik BES’i iptal etme isteğinin nedeni uzun vadeli birikim değil de sadece birkaç aylığına nakit ihtiyacı ise sistemden tamamen çıkmak, senin için en doğru seçenek olmayabilir. Bunun yerine katkı payı ödemelerine bir süre ara vermeyi deneyebilirsin. Böylece o güne kadar biriken paran fonda değerlenmeye devam ederken, bir yandan devlet katkıları da düzenli ödenir ve hak edişin sıfırlanmaz. Ancak ara verme kararı verirsen karşına bazı kesintiler çıkabilir. Bu nedenle durumu her açıdan değerlendirip buna göre bir seçim yapmak çok önemlidir.
Otomatik katılımlı BES sisteminde uygulanan en düşük katkı payı oranı %3’tür. Sisteme girerken ya da daha sonradan bu oranı yükseltirsen, maaşından yapılan kesinti miktarı otomatik olarak artar. Dolayısıyla sistemi tamamen iptal etmeden önce herhangi bir artış talebinde bulunup bulunmadığını kontrol edebilir, bulunmadıysan bir süre %3 ile devam ederek daha düşük ödemede sistemde kalmayı deneyebilirsin.
BES’te birikim yaparken aldığın devlet katkısı payı, emeklilik fonuna aktarılarak değer kazanır. Yani olası bir erken çıkış halinde katkı paylarına ek olarak bu fon gelirlerini kaybedersin. Eğer BES fonlarının zarar ettiğini ya da az kazandırdığını düşündüğün için sistemi sonlandırmak istiyorsan, aslında sorun basit bir strateji hatasından kaynaklanıyor olabilir. Yılda toplam 12 kez BES fon dağılımlarını değiştirme hakkın bulunur, basitçe bu hakkını kullanarak paranı en iyi şekilde değerlendirebilirsin. Üstelik her değişiklikte 20 fona kadar seçim yaparak portföy dağılımını en iyi şekilde yönetebilirsin.
Sistemden erken ayrılmaya karar verdiğinde ödemen gereken vergi miktarını hesaplaman gerekir. Çünkü bu aşama biraz kafa karıştırıcı olabilir. Sistemden çıkış yaparken yapılacak kesinti, ana para üzerinden değil de ek getiri üzerinden hesaplanır. Bu kesinti oranı ise sistemde kalma sürene göre değişiklik gösterir. Eğer sistemde 10 yıldan az kaldıysan getirinin %15’ini, 10 yıl kaldığın halde emeklilik kazanmadıysan getirinin %10’unu, 10 yıl kalıp emeklilik hakkı kazandıysan getirinin sadece %5’ini kaybedersin. Bu ayrıntıya dikkat ederek net ödeme tutarını daha doğru hesaplayabilir ve çıkış kararını buna göre yönetebilirsin.
markasıdır.
Haber Gönder
