Zihinsel Muhasebe Yanılgısı: Parayı Daha Mantıklı Harcamanın 10 Altın Kuralı

Detayları birlikte inceleyelim.👇

1. Paranın kaynağı değişse bile değeri değişmez.

Prim, maaş, hediye ya da beklenmedik bir para girişi… Beyin bunları farklı kategorilere koyup daha rahat harcama eğilimine giriyor. Oysa paranın üzerinde kolay kazanıldı yazmıyor. Bu ayrımı yaptığınız anda kontrolü kaybetmeye başlıyorsunuz. Unutmayın ki her para aynı emeğin potansiyelidir. Bu bakış açısı sizi gereksiz savurganlıktan ciddi şekilde koruyacak.

2. Kredi kartı ile yapılan harcamaların cüzdandan çıkan nakit paradan hiçbir farkı yok.

Kredi kartı bir sihirli değnek değil sadece parayı harcama hızınızı değiştriyor. Kartı pos cihazına okuturken o paranın fiziksel olarak eksildiğini hissetmemeniz beyninizin size oynadığı en büyük oyunlardan biri. Her harcamada cüzdanınızdan fiziksel bir paranın çıktığını hayal etmek harcama dürtünüzü büyük oranda frenleyecek.

3. İndirimde olduğu için ihtiyacınız olmayan bir şeyi almak size para kazandırmaz.

Yüzde elli indirim gördüğünüzde cebinizde kalan parayı kazanç sanıyorsanız finansal mantığınızda bir hata var. İhtiyacınız olmayan bir ürünü yarı fiyatına aldığınızda elli lira tasarruf etmezsiniz tam tersine cebinizden elli lira çıkarmış olursunuz. Mağazaların o renkli camları ve büyük puntolu yazıları sadece sizin rasyonel düşüncenizi devre dışı bırakmak için tasarlanmış bulunuyor. Almadığınız her ürün aslında cebinizde kalan gerçek ve somut bir kâr.

4. Önceden yaptığınız harcamaların etkisiyle yeni hatalar yapmamalısınız.

Bir harcama yaptınız diye devamını getirmek zorunda değilsiniz. Bu durum batık maliyet etkisi olarak biliniyor. Zihinsel muhasebe geçmişte yaptığınız harcamayı haklı çıkarmak için yeni harcamalar yapmanıza neden olabilmekte. Oysa geçmişte yapılan harcamalar geri alınamıyor. Önemli olan, o andan itibaren en doğru kararı vermek. Geçmişin maliyetini geleceğe taşımamalısınız.

5. Büyük meblağlı alışverişlerde küçük eklemelerin önemsiz olduğu düşüncesinden derhal uzaklaşmanız gerekiyor.

Araba alırken yanına eklenen paspas setine bin lira vermek o an için çok kolay bir karar gibi görüyor. Büyük bir harcama yaparken beynimiz küçük meblağları orantısız şekilde önemsizleştirme ve yok sayma eğilimi gösteriyor. Bin liralık bir telefon alırken on liralık kılıf için pazarlık yaparken yüz bin liralık alışverişte bin lirayı hiç önemsemezsiniz. Oysa o bin lira her durumda aynı bin liradır ve kazanmak için aynı çaba sarf edilmiştir. Toplam tutarın büyüklüğü yanındaki ek masrafların değerini veya önemini asla azaltmamalı.

6. Bedava görünen fırsatların gerçek maliyetini hesaba katmak çok önemli.

Ücretsiz kargo için ekstra alışveriş yapmak ya da kampanya uğruna gereksiz ürün almak herkesin bir şekilde pençesine düştüğü bir tuzak. Zihinsel muhasebe bedava kazanım hissi oluşturuyor. Bedava kavramı burada oldukça yanıltıcı. Gerçek kazanç, gereksiz harcamadan kaçınmaktan geçiyor.

7. Market sepetini doldururken dikkatli olmakta fayda var.

Market sepetindeki o minik etiketlerdeki fiyatları incelemek yerine kasanın sonundaki o devasa rakama odaklanmanız gerekiyor. Tek tek bakıldığında çok ucuz gelen ürünler bir araya geldiğinde bir servete dönüşüyor. On liralık beş tane ürün aldığınızda aslında elli lira harcadığınız gerçeğiyle dürüstçe yüzleşmeniz gerekmekte. Beyniniz her birini ayrı ayrı değerlendirip ucuz diyerek sizi harcamaya teşvik etmeye çalışacaktır. Alışveriş yaparken toplam bütçenizin ne kadarını masaya bıraktığınızı her an takip etmelisiniz.

8. Harcamaları kategorilere bölmek yerine bütünsel bakış açısı geliştirirseniz rahat edersiniz.

Harcamaları ayrı ayrı kategorilere ayırmak bazen yanıltıcı olabiliyor. Her kategoride kendinizi dengede hissedebilirsiniz. Ancak toplamda bütçeyi aşarsınız. Zihinsel muhasebe bu şekilde size sahte bir güven hissi yaratır. Tüm harcamaları bir arada değerlendirmeniz çok daha sağlıklı olacaktır.

9. Tatil harcamalarını günlük hayattaki harcamalardan üstün tutan o gizli mantıktan mümkün mertebe uzak durun.

Tatildeyken veya özel bir günde harcanan parayı normal hayatın dışındaymış gibi görme eğiliminden acilen kurtulmalısınız. Tatil beldesindeki o aşırı pahalı dondurma ile mahallenizdeki dondurma aynı bütçeden ve aynı hesaptan karşılanır. Sadece tatildeyim diyerek rasyonel düşünceyi otel odasında bırakmak dönüş yolunda büyük bir pişmanlık yaratacaktır.

10. Harcamalarınızı haklı çıkarmak yerine sorgulamalısınız.

Yaptığınız harcamaları savunmak için çeşitli gerekçeler üretiyor olmanız çok olası. Fakar bu durum gelişiminizi bir tık engelliyor olabilir. Zihinsel muhasebe sizi rahatlatır ama ileriye taşımaz. Her harcama sonrası kısa bir değerlendirme yapmak önemli. Harcamanın gerçekten gerekli olup olmadığını sorgulamalısınız.