FİNANS

Bize Ulaşın BİZE ULAŞIN

Piyasayı sıcak paranın kaçma korkusu sardı

ABD mortgage sektöründe geri dönmeyen krediler sorununun alevlenmesiyle bozulan bilançolar ve fonların rekor düzeylerde zarar etmesiyle küresel sistemde gerginlik ve tüm dünya borsalarında adeta çöküş yaşanırken, Türkiye’de rekor bir hacme ulaşan “sıcak para”nın kaçması korkusu gündeme geldi.

İyimser senaryoyu benimseyen piyasa aktörleri ABD yönetiminin 145 milyar dolarlık önlemi ve FED’in uygulamalarıyla finansal çalkantının büyük bir krize dönüşmeden önleneceği görüşünü benimsiyor. Ancak, karamsar senaryoya göre ise 2001 krizinde olduğu gibi kısa sürede ve yüklü miktarda yaşanacak olası bir sermaye çıkışının Borsa’da çöküş, DİBS faizlerinin hızla yükselmesi ve devalüasyonu beraberinde getireceği, bilançosu bozulan şirketlerin iflasıyla binlerce kişinin işsiz kalmasına yol açabileceği belirtiliyor.

Uzmanlar, yabancı yatırımcıların ellerindeki Türk hisse senetleri ve DİBS’leri satarak parasını ülkesine götürmesi yoluyla Türkiye’den büyük çaplı bir sermaye kaçışının ekonomide yol açacağı olumsuz gelişmeleri şöyle sıralıyor:

-Son yıllarda aşağıya inen döviz fiyatı hızla tırmanışa geçer,
-Bu gelişme, dövizden Türk lirasına dönen yurt içi yerleşiklerin de tekrar döviz alımına yönelmesine yol açar, birden patlayacak döviz talebini bu ekonomi karşılayamaz.
-Borsa çöker
-Faizler hızla yükselir.
-Enflasyon hızla tırmanışa geçer,
-Firmalar batmaya başlar, üretim azalır,
-İşsizlik hızla büyür,
-138.5 milyar dolarlık dış borcu bulunan özel sektör ciddi bir kur riski ile karşı karşıya kalır,
-Makro ekonomik göstergeler olumsuza döner.

TÜRKİYE’DE NE KADAR SICAK PARA VAR?
Sıcak para hacmi AKP tek parti hükümetlerinin iş başında olduğu son beş yılda 11 kat büyüdü. Söz konusu hacim 2002 sonunda 8.9 milyar dolar düzeyinde bulunuyordu.

ANKA’nın Merkez Bankası ve Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerinden yaptığı hesaplamaya göre, son beş yılda kartopu gibi büyüyen “sacak para” stokunda 2007 yılında da özellikle İMKB’deki hisse senedi portföyünden kaynaklanan rekor bir artış yaşandı. Yabancıların İMKB’deki hisse senedi portföyünün değeri geçen yıl yüzde 100.4 oranında 35 milyar 226 milyon dolar artarak 70 milyar 309 milyon dolara ulaştı. İMKB’deki hisse senedi adedinin yüzde 59’una sahip yabancılar piyasa değeri itibariyle ise Borsa’da yüzde 72.4 paya ulaştılar.

2007 sonu itibariyle yabancıların DİBS portföyü 31.8 milyar, mevduatları da yaklaşık 5 milyar dolar oldu.

Bu gelişmelerle yabancı yatırımların Türkiye’deki portföy yatırımlarının toplam hacmi, 2007 yılında yüzde 63.4 oranında 41.6 milyar dolar artarak 107 milyar doların üzerine çıktı.

SON BEŞ YILDAKİ REKOR BÜYÜME

Türkiye’deki sıcak para hacmi 2002 yılında 3.5 milyar doları Borsa’da, 3.6 milyar doları DİBS’te ve 1.8 milyar doları mevduatta olmak üzere 8.9 milyar dolar düzeyinde bulunuyordu.

Söz konusu stok izleyen yıllarda katlanarak arttı. 2003 yılında 16.9 milyar dolara, 2004’te 32.8 milyar dolara, 2005’te 58.2 milyar dolara, 2006’da 65.4 milyar dolara çıkan stok, geçen yılın sonunda da 107 milyar doların üzerinde gerçekleşti.

Tek parti hükümetinin sağladığı görece siyasi istikrar, uluslar arası finans sistemine entegrasyonun artması ve Türkiye’nin dünyanın en yüksek faizini vermesiyle oluşan yüksek getiri ortamında hızla artan sıcak parada son beş yıldaki net büyüme ise 98.1 milyar dolar olarak belirlendi. Anılan beş yıllık dönemde sıcak para hacminde yüzde bin 102.7; diğer deyişle 11 kattan fazla büyüme yaşandı.

2002-2007 döneminde sıcak para hacminde yaşanan 98.1 milyar dolarlık artışın 66.8 milyar doları Borsa’dan, 28.2 milyar doları DİBS’ten ve 3.1 milyar doları da mevduattan kaynaklandı.

2008'DE BORSA PORTFÖYÜNDE HIZLI ÇÖZÜLME

Ancak yabancıların “sıcak para” olarak adlandırılan Türkiye’deki portföy yatırımlarında en büyük bölümü oluşturan İMKB’deki hisse senedi portföyü, dış piyasalardaki gelişmelere paralel olarak bu ay hızla çözülmeye başladı. Yabancıların hisse senedi portföyü 2007 sonundaki 70.3 milyar dolarlık düzeyinden 21 Ocak itibariyle 56 milyar dolara geriledi. Ocak ayının ilk 21 gününde Borsa endeksi yüzde 18 gerilerken, dolar kuru yüzde 3.8 arttı. Yabancıların yaklaşık 32 milyar dolarlık DİBS portföyü, YTL cinsinden tutarı azalırken, kurdaki artışla yaklaşık aynı düzeyde kaldı. Yabancıların 5 milyar dolar dolayında mevduatı ile birlikte toplam sıcak para hacmi 100 milyar doların altına geriledi.


Express


En Çok Aranan Haberler