Milyonlarca kişinin sigortası yanabilir! Kimler risk altında?

18 yaş altında sigortası yapılmış herkesi değil; sadece anne ve babasına ait iş yerinde sigortalı gösterilenleri ilgilendiriyor. Genç yaşta bir fabrikada, markette, tekstil atölyesinde, restoranda veya herhangi bir bağımsız şirkette sigortalı olarak çalışmış olan vatandaşlar için hiçbir risk bulunmuyor. Bu durumdaki çalışanların sigortalılık süreleri ve emeklilik hakları tamamen güvence altında.

Tartışmanın ve riskin odak noktasında yalnızca tek bir grup yer alıyor: 18 yaşından küçükken, anne veya babasına ait işyerinde sigortalı gösterilenler. Dolayısıyla, başka bir işverenin yanında çalışarak iş hayatına başlayanların endişe etmesini gerektirecek bir durum bulunmuyor. Ancak anne-babasının işletmesinde sigortalı olanlar için durum oldukça ciddi.

KRİZİN KAYNAĞI: SGK'NIN 2013 YILINDAKİ GENELGESİ

Bugün binlerce kişiyi mağduriyetle karşı karşıya bırakan sürecin temelinde, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) yayımladığı 2013/11 sayılı genelge yer alıyor. Söz konusu genelgeye göre; bir çocuğun anne veya babasına ait işyerinde sigortalı sayılabilmesi için vasi katılımıyla yapılmış ve mahkeme (hakim) tarafından onaylanmış bir hizmet sözleşmesinin bulunması şart koşuluyor.

SGK, geriye dönük yaptığı incelemelerde bu resmi şartı taşımayan aile içi sigortalılık bildirimlerini geçersiz sayarak iptal ediyor. İşin en sıkıntılı kısmı ise bu sorunun yıllar sonra, tam emeklilik aşamasında ortaya çıkması. Vatandaş 20-30 yıl önce işe girmiş, primi ödenmiş, devlete güvenerek emeklilik planı yapmış ancak bugün önüne 'iptal' engeli çıkarılıyor.

EYT HAKKI TAMAMEN ORTADAN KALKABİLİR

Bu geriye dönük iptal işlemlerinin en ağır faturası, EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) kapsamında olanlara kesiliyor. Örneğin; ilk sigorta girişi 8 Eylül 1999 tarihinden önce anne veya babasının işyerinden yapılan bir kişi, yıllarca EYT’li olduğunu düşünerek gün saydı. SGK bu başlangıcı iptal ettiğinde, kişinin ilk sigorta tarihi otomatik olarak ileriye kayıyor. Bu durum, kişinin EYT kapsamından tamamen çıkarılması ve emekliliğinin yıllarca ertelenmesi anlamına geliyor.

Risk sadece ilk giriş tarihiyle de sınırlı değil. Haliihazırda emekli olmuş kişiler de tehlike altında. Başka yerde işe başlayıp EYT hakkı kazanan ancak çalışma hayatının bir döneminde anne-babasının yanında geçen süreleri prim gününe ekletenlerin, bu primleri silinebiliyor. Prim gün sayısı şartın altına düşen emeklilerin maaşları kesilebildiği gibi, geçmişe dönük ödenen maaşların geri talep edilmesi gibi büyük mağduriyetler de yaşanabiliyor.

YARGITAY SON NOKTAYI KOYDU

SGK yasa ve genelgelerdeki şekil şartlarına katı bir şekilde bağlı kalırken, yargı makamları meseleye çok daha insani ve hukuki bir vizyonla yaklaşıyor. Yargıtay’ın son dönemde imza attığı emsal kararlar, SGK’nın bu katı tutumunu boşa çıkarıyor. Yargıtay, 'Önemli olan şekil şartı değil, fiili çalışmanın varlığıdır' diyor.

Mahkemeler bu tür davalarda şu kriterleri inceliyor:

-Çocuk gerçekten o iş yerinde çalıştı mı?

-İşyerinin o dönemdeki faaliyet hacmi neydi?

-Bordro kayıtları ve ücret ödemeleri mevcut mu?

-Tanıklar ve mesai arkadaşları çalışmayı doğruluyor mu?

Nitekim Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, annesine ait işyerinde 18 yaşından önce çalışan bir vatandaşın davasında tarihi bir karara imza attı. SGK’nın iptal kararına karşı açılan davada, fiili çalışmanın ispatlandığı vurgulanarak kurumun itirazı reddedildi. Yargıtay, özünde çocuk yararına düzenlenmiş hukuk kurallarının yıllar sonra kişinin sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldıracak şekilde uygulanamayacağını vurguladı.

18 YAŞIN ALTINDA SİGORTASI YAPILANLAR NE YAPMALI?

Eğer 18 yaşından önce anne veya babanıza ait bir işletmede sigortalı gösterildiyseniz, e-Devlet üzerinden hizmet dökümünüzü mutlaka kontrol edin. Olası bir iptal veya inceleme durumunda panik yapmayın. SGK’nın kurumsal genelgelerine karşı yargı yolunun açık olduğunu ve mahkemelerin fiili çalışmayı ispatlayan işçiyi haklı bulduğunu unutmayın. Bu süreçte hak kaybına uğramamak adına profesyonel bir hukuki destek alarak dava açmak, emeklilik hakkınızı kurtarmanın tek yolu olarak öne çıkıyor.